Wszystko o Depresji. Emocje i Epigenetyka
Depresja to bolesna reakcja na stratę lub paraliżujący lęk, w którym osoba przestaje przetwarzać emocje, a zaczyna je w sobie gromadzić.
Kluczowe jest zrozumienie, że sam smutek jest emocją pozytywną i uzdrawiającą. Jest naturalną odpowiedzią na zmianę – sygnałem, że coś się kończy, a my żegnamy ważną część naszego życia. Prawidłowo przeżyty smutek dodaje energię do działania, pomaga w adaptacji do nowej rzeczywistości i pozwala przekuć stratę w mądrość życiową. Problem zaczyna się, gdy nie umiemy puścić, pogodzić się ze stratą. Wtedy smutek zamraża się w nas, dając objawy depresji.
_____
Autor: Jolanta Sokołowska
Czas czytania: 7 min
_____
Spis treści:
Mechanizm psychologiczny wchodzenia w stan depresji
Depresja vs Stany Depresyjne
Odporność psychiczna i wchodzenie w depresję
Jakie typy osobowości są podatne na Depresję?
Co warto wiedzieć o depresji? Ważne badania naukowe dotyczące depresji
I. Mechanizm psychologiczny wchodzenia w stan depresji
- ✓ Wchodzimy w Mechanizm spirali: Słowo „porażka” lub „złość” uruchamia silną ocenę, poczucie winy i bezsilność lub poczucie krzywdy i bezsilność.
- ✓ Następuje Blokada poznawcza: Umysł wchodzi w stan zagrożenia, tracąc zdolność do racjonalnego myślenia.
- ✓ Zaczyna się Strategia przetrwania: Zamiast wyciągać wnioski, zaczynamy realizować instynktowne schematy obronne, które wprowadzają nas w stan depresji. W depresji najczęściej realizujemy strategię ucieczki, wypierania lub zamrożenia. Osoba z depresją najczęściej nie jest w stanie podjąć walki o swoje racje, bo nie wierzy w siebie, w swoją moc sprawczą.
Jeśli nie umiemy się zatrzymać w obsuwaniu naszego nastroju, zwykle przyczyna depresji tkwi bardzo głęboko w nas, i dlatego nie umiemy sobie z nią poradzić. Te mechanizmy mogą być nieuświadomione, dlatego warto poznać siebie głębiej i pracować ze swoim Umysłem Podświadomym.
Te głęboko zapisane emocje w nas, mogą pochodzić z dziedziczenia genów i emocji przodków. Epigenetyka i Odwzorowanie w okresie dorastania zbudowały naszą wrażliwość emocjonalną i podatność na stres, w tym na depresję. To tworzy naszą osobowość, która lepiej lub gorzej radzi sobie z trudnymi emocjami, które wywołują stan depresji.
II. Depresja vs Stany Depresyjne
Jak zauważyć u siebie stan depresji zanim wejdziesz w depresję i zaczniesz zmagać się z tą trudną i wyniszczająca chorobą.
Każdy z nas miewa stany depresyjne. Stan depresji czyli stan obniżonego nastroju, bo coś idzie niezgodnie z moimi wyobrażeniami, potrzebami czy pragnieniami. To jest naturalny stan, który nas zatrzymuje i zmusza do refleksji. Tak jak słyszałam na kanale „Anty-narcyz” Jakuba Bączka, że każdy z nas ma zachowania narcystyczne, a to nie oznacza, że jest narcyzem, tylko ma potrzebę bycia zauważonym. I zgadzam się z tym. Można mieć większą potrzebę docenienia i kochania, tkwiącą głęboko w zranieniach z przeszłości i nie być narcyzem. Podobnie, można odczuwać stany depresyjne z jakiegoś ważnego dla nas powodu, a nie oznacza to, że chorujemy na depresję.
Ostrzegam przed pułapką zbyt szybkiego szyldowania, używania wielkich słów, do czegoś co poprzez zatrzymanie i chwilę uważności, może dać nam dużo korzyści, przemyślanych decyzji i rozwoju. Zachęcam, aby znaleźć umiar, „złoty środek”. Nie warto bagatelizować długich stanów niezadowolenia z siebie, z życia – warto podjąć terapię, aby przeanalizować ten stan i to zmienić. Ale też nie warto, na każdy spadek nastroju reagować paniką i biec po antydepresanty na poprawę nastroju. Stan depresyjny, to nie choroba jaką jest depresja.
Stan niezadowolenia, dyskomfortu, popycha do zmiany. Jest naszym rozwojem, dojrzewaniem, szukaniem szczęścia i zadowolenia z siebie. Abyśmy każdą sytuację życiową, przekuwali na Mądrość Życiową. Dlatego potrzebne jest zatrzymanie i krok w głąb siebie. Potrzebne jest przyjrzenie się własnej strukturze osobowości i temu, co ją ukształtowało w przeszłości. Często przyczyna depresji tkwi dużo głębiej niż myśleliśmy.
Wchodzenie w stan depresyjny również oznacza obniżoną zdolność do akceptacji zmiany czyli niewystarczające odczuwanie poczucia bezpieczeństwa i wiary we własne siły. Niepewność w podejmowanych decyzjach. Lęk przed oceną lub odrzuceniem. Na początkowym etapie depresji można terapeutycznie wiele zmienić, aby zwiększyć Odporność Psychiczną i wejść w profilaktykę Depresji.
III. Odporność psychiczna i wchodzenie w depresję
Dlaczego jedna osoba radzi sobie ze stratą, a druga wpada w zamrożenie? Jednych problemy kładą, drugich popychają do działania. To wynika z indywidualnej struktury osobowości, genomu oraz doświadczeń z przeszłości.
Szczególne znaczenie mają tutaj:
- ✓ Systemy wychowawcze. Krytyczna ocena w dzieciństwie niszczy wiarę w siebie i buduje fundament pod przyszłe stany zagrożenia, które odczytujemy jako przekraczające nasze zasoby. Potem często sami tworzymy dla siebie ograniczenia, bo nie wierzymy w siebie, w swoje zasoby. Poczucie akceptacji buduje wiarę w siebie i gotowość do podejmowania nowych wyzwań.
- ✓ Lęk egzystencjalny. Myśli typu „nie dam rady”, „nie poradzę sobie” podświadomie dotykają lęku przed śmiercią, co ciało odbiera jako lęk i realny ból fizyczny. Ten lęk jest bagatelizowany, a bardzo często spotykam go u osób z depresją. Porażka jest stwierdzeniem ”jest źle”, „nie przeżyję tego”. To też jest śmiercią czegoś w nas lub części nas i ogromnym lękiem przed końcem. Jest przeciwieństwem rozwoju i sukcesów, które napędzają nas w życiu. Wiara w siebie, to umiejętność wyciągania wniosków z doświadczeń życiowych i budowania własnej Mądrości Życiowej. Porażka jest błędem i lekcją życiową.
- ✓ Zdolności adaptacyjne. Brak wewnętrznego poczucia bezpieczeństwa sprawia, że każda zmiana, urasta do rangi katastrofy życiowej. Dorastając w środowisku, w którym były kłótnie, rozstania, przemoc, odczuwamy brak poczucia bezpieczeństwa, lęki i bezsilność. To mocno obniża zdolności adaptacyjne i wzmaga opór przed zmianą, a także obawy o przyszłość i własną sprawczość. Odbudowanie poczucia bezpieczeństwa w sobie, we własnych zasobach, pomaga poczuć siłę wewnętrzną i sprawczość.
- ✓ Predyspozycje do akceptacji zmiany. To umiejętność adaptacji do nowego środowiska, nowej rzeczywistości po zmianie. Jeśli nie mam w sobie poczucia bezpieczeństwa, będzie to sprawiać mi ogromną trudność. Każda zmiana może być obawą, że nie poradzę sobie. Taka postawa życiowa, to często bardzo głęboko ukryte i nieuświadomione: poczucie winy, wstydu lub poczucie żalu i krzywdy. To mogą być nasze blokady wewnętrzne, które blokują nas przed zmianą i zabierają nam energię do działania.
-
✓
Rozwiązanie terapeutyczne. Kiedy ten silny lęk wyciszymy w sobie? Kiedy popatrzymy na tę sytuację ze współczuciem/współodczuwaniem. Ono pomaga wyłączyć ocenianie i zacząć analizować, co się wydarzyło. Jeśli właśnie przeżywamy stratę, wydaje się to niemożliwe do osiągnięcia, dopadają nas czarne myśli i poczucie końca.
Człowieczeństwo jako system wartości w nas, pomaga poczuć grunt pod stopami, spionizować się i przeżyć ten czas. Nie zapadać się w lęku i negatywnych myślach, tylko, zacząć analizować, aby zrozumieć, wybaczyć i puścić to, co się stało.-
Włącz współczucie do siebie, aby nie oceniać siebie negatywnie, nawet jeśli po ludzku, był to Twój błąd. Z czegoś on wynikał. Analizuj swoje podejście do życia, nie oceniaj. Analiza będzie prowadzić Cię do poszukania przyczyn. Jeśli zrobisz to bardzo głęboko sięgając do podświadomości czyli wzorców emocjonalnych i schematów działań, możesz przeprogramować siebie i swoje życie. Wtedy ten smutek przekujesz na dobrą zmianę w swoim życiu. Pójdziesz w kierunku miłości do siebie, zrozumienia, wybaczenia i zadbania o siebie w dobry, pozytywny sposób.
Jeśli kogoś skrzywdziłeś, znajdziesz sposób na zadośćuczynienie i ukojenie ran. - Jeśli ktoś Cię zranił, porzucił, rozczarował, też zacznij od siebie, włącz współczucie, aby zadbać o siebie. Analizowanie w kółko „dlaczego ktoś to zrobił” nie ma sensu, obsuwa Cię to jeszcze bardziej w depresję. Zadbaj o swoje uczucia i emocje. A następnie włącz współczucie/współodczuwanie do tej osoby czy sytuacji, aby to zrozumieć i uwolnić się od natrętnych myśli. Aby wyciągnąć wnioski i pójść dalej, budując własną mądrość życiową. W każdym zdarzeniu jest głębsza przyczyna i jest jakiś sens, wartość. Jeśli jesteś w emocjach, bardzo trudno to zauważyć, jeśli wejdziesz w analizę zauważysz to. Jeśli nie znajdziesz tego, ani sensu ani wartości, w tym zdarzeniu czy w osobie, tym bardziej to puść, aby Cię to nie niszczyło, nie zatruwało, nie zabierało Ci energii.
-
Włącz współczucie do siebie, aby nie oceniać siebie negatywnie, nawet jeśli po ludzku, był to Twój błąd. Z czegoś on wynikał. Analizuj swoje podejście do życia, nie oceniaj. Analiza będzie prowadzić Cię do poszukania przyczyn. Jeśli zrobisz to bardzo głęboko sięgając do podświadomości czyli wzorców emocjonalnych i schematów działań, możesz przeprogramować siebie i swoje życie. Wtedy ten smutek przekujesz na dobrą zmianę w swoim życiu. Pójdziesz w kierunku miłości do siebie, zrozumienia, wybaczenia i zadbania o siebie w dobry, pozytywny sposób.
Czy łatwo jest to zrobić? Myślę, że nie. Dlatego pomoc osoby trzeciej, doświadczonego terapeuty, może być bardzo pomocna.
A ci jeśli pójdziesz w kierunku złoszczenia się na siebie, na kogoś, na życie, świat. Będzie pogłębiać się niezrozumienie, zacięcie w sobie i brak odpuszczenia. Złość jest negatywną emocją, rodzi kolejną złość i frustrację. Nakręca zapadanie się w sobie, zamraża smutek. Smutek zamienia się w rozpacz, brak szukania rozwiązań, bezsilność. To coraz mocniej popycha w kierunku depresji.
Wtedy trudno puścić, trudno wybaczyć, trudno pozbyć się poczucia bycia pokrzywdzonym lub negatywnej samooceny. I wtedy kształtują się osobowości, które mają zwiększone ryzyko wchodzenia w depresję, a im ona jest głębsza i dłuższa, to będzie prowadzić do wyniszczającego stanu chorobowego. Chorują Twoje emocje, psychika „zawiesza się”, tracisz zdolność przetwarzania emocji. Wchodzisz w stan zagrożenia, w którym walczysz o przetrwanie. Zmienia się percepcja zdarzeń, następuje zamykanie się w sobie i często izolacja społeczna.
IV. Jakie typy osobowości są podatne na Depresję?
Głębiej zastanówmy się – dlaczego jednym jest łatwo pogodzić się ze stratą, wybaczyć, puścić emocje, a inni wpadają w depresję i bezsilność, i muszą szukać pomocy, a jeszcze inni wpadają w stan zamrożenia, nie chcą pomocy i latami cierpią niosąc ten smutek? To są Twoje indywidualne predyspozycje, Twój genom i doświadczenia z przeszłości, które ukształtowały Twoją osobowość. To decyduje o Twojej odporności psychicznej na stresy, umiejętności puszczania przeszłości i predyspozycji do zmian. Dlaczego jednym niełatwo integrować swoje zasoby, czuć swoją Mądrość Życiową, a inni są pewni siebie, szybko otrząsają się z porażek i wydaje się, że łatwiej jest im żyć.
Predyspozycje genetyczne i zmiany epigenetyczne nabyte w trakcie naszego życia, decydują o naszej wrażliwość na stresy i tworzą naszą osobowość. Można te procesy odwracać i kształtować swoją osobowość będąc dorosłą i świadomą siebie osobą.
1. Osobowość Perfekcjonistyczna. Bardzo wysokie standardy, silny wewnętrzny krytyk, tendencja do brania pełnej odpowiedzialności za błędy swoje i innych.
Dlaczego wpada w depresję? Dla tej osoby błąd nie jest lekcją, ale dowodem na bycie „bezwartościowym”. Każde potknięcie interpretuje jako ogromną porażkę, co aktywuje silne poczucie winy. Osoby z bardzo silnym autokrytycyzmem, w przeszłości były kształtowane w silnym krytycyzmie, braku poczucia bezpieczeństwa, bycia wystarczającym. Silny krytycyzm i potrzeba kontroli. Bardzo łatwo takie osoby wpadają w niezadowolenie z siebie, z innych i potrzebę zmieniania siebie i innych wokół.
2. Osobowość Obsesyjno-Kompulsywna. Potrzeba kontroli, sztywność zasad, nadmierna dbałość o szczegóły, porządek i zasady.
Dlaczego wpada w depresję? Depresja pojawia się, gdy życie wymyka się spod kontroli (np. nagła utrata pracy lub choroba). Brak elastyczności sprawia, że taka osoba nie potrafi zaakceptować nowej rzeczywistości, co prowadzi do paraliżu decyzyjnego i lęku. To prowadzi do obsesyjnych myśli i kompulsywnych zachowań, które przynoszą pozorną ulgę. Osoby te zawieszają się na problemie, zupełnie nie umieją przetworzyć swoich emocji.
3. Osobowość Zależna. Silna potrzeba bycia pod opieką, lęk przed samodzielnością, niska pewność siebie. Ogromny brak wiary w siebie.
Dlaczego wpada w depresję? Wyzwalaczem jest tu zazwyczaj rozstanie lub śmierć bliskiej osoby. Osobowość zależna definiuje siebie poprzez drugiego człowieka. Gdy ta osoba znika, znika też sens życia i poczucie bezpieczeństwa. Lęk przed byciem samemu paraliżuje i popycha do zabiegania o drugą osobę, jej uwagę i obecność, wbrew logice, kosztem siebie, swoich potrzeb czy wartości. Osoba z bardzo niskim poczuciem bezpieczeństwa i lękiem przed odrzuceniem i samotnością.
4. Osobowość Unikająca. Poczucie niższości, nadwrażliwość na krytykę i odrzucenie, unikanie wyzwań społecznych. Bardzo wysoki poziom odczuwanych lęków i braku zaufania do innych
Dlaczego wpada w depresję? Z powodu narastającej izolacji społecznej. Lęk przed oceną sprawia, że osoba ta wycofuje się z życia, co prowadzi do chronicznej samotności i wyjałowienia emocjonalnego. Te osoby niosą w sobie wysoki poziom poczucia skrzywdzenia przez innych. Ich negatywne nastawienie do ludzi przyciąga kolejne takie osoby i sytuacje. Głęboka depresja daje objawy takie jak przy PTSD – objawy stresu pourazowego, w tym przypadku urazem są rany emocjonalne.
5. Osobowość Narcystyczna. Potrzeba bycia w centrum uwagi, silna ekspresja emocjonalna, zależność od aprobaty innych. Osoba, która musiała zasłużyć na miłość i ciągle o nią zabiegać. Uczucia często była zamrożone, aby nie czuć lęku przed odrzuceniem. Efekt, brak odczuwania emocji i często nieświadome ranienie innych lub nawet walka o uwagę i miłość kosztem innych.
Dlaczego wpada w depresję? Gdy traci „publikę” lub urok osobisty przestał wystarczać do załatwiania spraw. Depresja jest tu często formą wołania o pomoc i nieświadomym sposobem na odzyskanie uwagi otoczenia (tzw. depresja atencyjna). Często może odczuwać brak zadowolenia z życia, pustkę wewnętrzną i bezsens życia.
Jeszcze raz podkreślam – te osobowości powstały jako predyspozycje genetyczne i głębokie zmiany epigenetyczne nabyte w trakcie naszego życia, najczęściej w okresie dzieciństwa i dorastania. Decydują o naszej odporności psychicznej i wyuczonych sposobach radzenia sobie w trudnych sytuacjach życiowych.
Ważne, że można procesy epigenetyczne odwracać i poprzez metylację genów zmieniać swoją osobowość, będąc już dorosłą i świadomą siebie osobą.
V. Co warto wiedzieć o depresji? Ważne badania naukowe dotyczące depresji
Wykres przedstawia jaki procent rośnie ryzyko rozwinięcia objawów depresyjnych, w zależności od tego, jak blisko w sieci społecznej znajduje się osoba chora.
- Aż 26% wynosi ryzyko zachorowania, jeśli z osobą w depresji łączą nas bezpośrednie relacje (małżonek, rodzeństwo, bliski przyjaciel, kolega z pracy) Jest to bezpośredni skutek m.in. empatii, współdzielenia trudnych doświadczeń oraz przejmowania negatywnych wzorców myślenia (ruminacji).
- 15% jeśli to jest znajomy, ktoś pracujący w naszym zespole, mamy z nim mniejszy kontakt, ale i tak oddziałuje jego stan emocjonalny na nasz nastrój.
- 6% jeśli to jest znajomy znajomego, kogoś kogo mijamy w pracy, sklepie, wymieniając przelotne spojrzenie czy pozdrowienie. Badacze podkreślają, że 6% to statystycznie jest to wciąż wartość zauważalna.
Jaki mamy na to wpływ? Z pełnością możemy wybierać środowisko w jakim przebywamy, mówimy o pracy, osiedlu, na którym mieszkamy. Możemy motywować naszych przyjaciół czy partnerów do terapii i z pewnością sami możemy zadbać o własną silną Odporność Psychiczną, aby te statystyczne wskaźniki w moim przypadku były niższe.
Po pierwszym epizodzie choroba powraca u 50% pacjentów. Jednak po drugim epizodzie to już 90%, a po trzech – ponad 95%. Jakie są przyczyny tak wysokiej statystyki? Jeśli Depresja nie została zdiagnozowana i przepracowana u źródła, będzie powracać. I każdy kolejny epizod będzie pogłębiać problem i kształtować neurotyczną osobowość, ze zbyt wysoką wrażliwością i lękami o przyszłość.
- ✓ Spokój wewnętrzny – kim jestem jako człowiek i kim jestem w rolach życiowych
- ✓ Siła wewnętrzna – znajomość siebie, swojej wrażliwości, swoich reakcji, odporności i dystansu
- ✓ Moc sprawcza – zaangażowanie, energia do działania, poczucie misji życiowej.
Terapie indywidualne, Programy Rozwoju, Hipnoterapie i treningi relaksacyjne proponuję, aby wspierać rozwój osobisty, czuć Inteligencję Emocjonalną w sobie, radość życia i poczucie spełnienia.
Mam w pełni przekonanie, że poczucie zarządzania emocjami, wpływa na harmonię wewnętrzną, dobre relacje z innymi i nasz zrównoważony rozwój. Buduje Odporność na Stres. Pomaga odnaleźć sens życia i być szczęśliwym człowiekiem.
Mam 3 dyplomy uczelni wyższych i MBA. Wiele lat pracowałam na stanowiskach kierowniczych w korporacjach, dlatego wiem jak ważna jest profilaktyka zdrowia psychofizycznego i umiejętność zarządzania własnymi emocjami.
Klinika Zdrowia W Harmonii to poradnia psychoterapeutyczna, specjalizuje się w leczeniu skutków stresu: depresji, nerwicy lękowej, fobii, traum, uzależnień. Wspiera Terapia Par i Rodzin.
Poszukaj szczegółów na www.wharmonii.eu lub dopytaj o więcej
E: jolanta.sokolowska@wharmonii.eu T: 604 902 774
